Thứ 4, ngày 13 tháng 12 năm 2017

Hệ thần kinh

Hệ thần kinh là cơ quan phụ trách và kiểm soát mọi hoạt động chức năng của cơ thể, có cấu tạo tiến hoá nhất và cao cấp nhất, có thể phản ánh một cách tinh tế và đáp ứng thích hợp nhất đối với mọi kích thích bên ngoài hoặc những biến đổi của môi trường bên trong bằng đường dịch thể (máu, bạch huyết, dịch gian bào).

Hệ thần kinh trung ương gồm não bộ và tuỷ sống, là nơi xuất phát của những dây thần kinh, dây thần kinh sọ đối với não, dây thần kinh gai đối với tuỷ sống. Toàn bộ các dây thần kinh (thần kinh sọ và thần gai) hình thành hệ thần kinh ngoại vi. Ở hệ thần kinh trung ương cũng như hệ thần kinh ngoại vi đều có tổ chức của thần kinh động vật và thần kinh thực vật.

Não ở trong hộp sọ, được bảo vệ và nuôi dưỡng bởi màng não, dịch não - tuỷ và hệ thống tưới máu não. Ở não, các động mạch não là các động mạch tận, nhưng nhờ nhiều loại tiếp nối nên có sự bù trừ cao. (Giải phẫu não bộ và các khu trú thần kinh - xin tham khảo tại pain.vn).

Tuỷ sống nằm trong ống sống, được bao bọc và nuôi dưỡng bởi các màng tuỷ và dịch não - tuỷ, mạch máu. Từ 31 khoanh tuỷ được tập hợp thành các đoạn tuỷ cổ (C1 - C8), đoạn tuỷ lưng (D1 - D12), đoạn tuỷ thắt lưng (L1 - L5), đoạn tuỷ cùng và đoạn tuỷ cụt. Có những đôi dây thần kinh gai tương ứng từ những đoạn tuỷ, đặc biệt từ các phình tuỷ (phình tuỷ cổ, phình tuỷ thắt lưng - cùng,…) hình thành các đám rối thần kinh (đám rối thần kinh cánh tay, đám rối thần kinh thắt lưng,…). Các dây thần kinh tách ra từ các đám rối thần kinh sẽ tới chi phối vận động và cảm giác, dinh dưỡng,… ở những vùng tương ứng. Từ đốt sống thắt lưng thứ hai (L2) không có tuỷ sống, có 40 đôi rễ thần kinh tập hợp lại thành đuôi ngựa. Ở tuỷ sống, do hệ thống tưới máu chằng chịt suốt dọc tuỷ sống kết hợp với mạng lưới theo từng diện cắt ngang nên hình thành mạng lưới chi chít như mắt lưới. Chức năng cơ bản thứ nhất của tuỷ sống là đảm bảo hoạt động của các vòng cung phản xạ. Vòng cung phản xạ đảm bảo hoạt động của các cơ, tình trạng cơ và dinh dưỡng cơ; đó là phản xạ, vận động, trương lực, dinh dưỡng và cảm giác. Chức năng cơ bản thứ hai của tuỷ sống là tham gia dẫn truyền, chức năng dẫn truyền cảm giác và chức năng dẫn truyền vận động.

Nơrôn hay tế bào thần kinh là đơn vị giải phẫu cơ sở của các tổ chức thần kinh. Mỗi nơrôn gồm có thân tế bào và các phần kéo dài, các nhánh cành, sợi trục và đuôi gai. Các nhánh cành gồm có nhiều, thường mảnh và ngắn, dẫn truyền các xung động thần kinh tới thân tế bào. Sợi trục là phần kéo dài, có nhiều nhánh bên, thường có bọc lớp myelin (có độ dài tới 120 micromet) dẫn truyền các xung động thần kinh từ thân tế bào thần kinh đi tới các khớp thần kinh khác (sináp). Từ những nơrôn này hình thành các cấu trúc của trục xám với nhiều trung tâm khác nhau. Từ những sợi trục, hình thành các đường dẫn truyền, dẫn truyền hướng tâm (tiếp thu - cảm giác), và dẫn truyền ly tâm (thực hiện, giải đáp - vận động). Tốc độ dẫn truyền của những đường này càng nhanh khi đường kính sợi trục cùng độ dày bọc myelin càng lớn; mặt khác với cấu trúc không gian, các sợi trục đan chồng chéo lên nhau nên tốc độ dẫn truyền lại càng nhanh và là tính chất siêu dẫn. Người ta phân loại tế bào thần kinh dựa trên số lượng nhánh của thân nơrôn, có 3 loại: nơrôn đơn cực; nơrôn lưỡng cực; nơrôn đa cực.


PAIN.VN/ IASP-PAIN.ORG

































 

PAIN.VN COPYRIGHT   |  
TRANG THÔNG TIN DỰ ÁN ĐÔNG Y VIỆT
Đau Cột sống và Thần kinh - Cơ - Khớp  |  Không tự ý áp dụng thông tin trên PAIN.VN để chẩn đoán và điều trị